ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការធ្វើចំណាកស្រុក និងសុខភាពសាធារណៈ គឺជាចំណុច គន្លឹះក្នុងការកំណត់បញ្ហា នៃពេលវេលារបស់យើង។

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលទទួលខុសត្រូវតិចតួចបំផុតចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ប្រទេសនេះត្រូវ បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត ក្នុងចំណោមប្រទេសដែលងាយរងគ្រោះបំផុតចំ ពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ជាពិសេសប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានកំណត់ក្នុងចំ ណោមប្រទេសងាយរងគ្រោះបំផុតទាំងបីនៅអាស៊ី។ ស្របពេលដែលសហគមន៍រងផលប៉ះពាល់កាន់តែខ្លាំងឡើងនៅទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្រុមការងារអង្គការវីវើល បានសហការជាមួយសាកលវិទ្យាល័យ ភូមិន្ទ ភ្នំពេញ ដើម្បីបង្កើតនូវក្របខណ្ឌទំនាក់ទំនងគ្នារវាងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការធ្វើចំណាកស្រុកនៅកម្ពុជានៅក្នុងការស្រាវជ្រាវដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយថ្មីៗ នេះនិងគម្រោងវីដេអូរពីរ។

ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទនៃគម្រោង ការពង្រឹងភាពធន់របស់ សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដែលឧបត្ថម្ភថវិកាដោយគម្រោងជំនួយស្ម័គ្រចិត្តរបស់សហ គមន៍អឺរ៉ុប ក្នុងគោលបំណងស្វែងយល់ពីផលវិបាកនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ទៅលើការរស់នៅរបស់ប្រជាជននៅឯសហគមន៍ជនបទក្នុងទ្វីបអាស៊ី និងដើម្បី សិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងសន្តិសុខស្បៀង ការធ្វើចំណាកស្រុក និងការបន្សាំ អាកាសធាតុ។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា បញ្ហាបរិស្ថានចម្បងៗគឺទាក់ទងនឹងការប្រែប្រួល អាកាសធាតុនៅកម្ពុជា។ បញ្ហាចម្បងដែលកម្ពុជាជួបប្រទះគឺទឹកជំនន់ គ្រោះរាំង ស្ងួត ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ សំណល់ទីក្រុង និងការបំពុលដោយកសិកម្មដូចជា ការប្រើប្រាស់ជីគីមី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ ប្រសាសន៍របស់លោកបណ្ឌិតសៀក សុផាត អនុប្រធានព្រឹទ្ធបុរសនៃមហាវិទ្យាល័យសិក្សាអភិវឌ្ឍន៍ និងជាអ្នកសម្រប សម្រួលកម្មវិធីថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ បំរែបំរួលអាកាសធាតុ នៅសាកល វិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររូបនេះបន្ថែមថា“ ភាពញឹកញាប់ និងកម្រិតនៃទឹកជំនន់ និងគ្រោះ រាំងស្ងួតក៏បានកើនឡើងនៅទូទាំងប្រទេស”។ ការវិភាគទិន្នន័យសីតុណ្ហភាព និង ការព្យាករណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានរកឃើញថា សីតុណ្ហភាពមធ្យម ប្រចាំឆ្នាំបានកើនឡើង ០,៨ អង្សាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥០ ខណៈពេលដែលទឹកភ្លៀង កំពុងធ្លាក់ចុះក្នុងអត្រា ០,១៨៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលទាំង នេះត្រូវបានជួបប្រទះរួចទៅហើយដោយសហគមន៍នៅទូទាំងប្រទេស។

“រងចាំទឹកភ្លៀង” ផលប៉ះពាល់នៅខេត្តសៀមរាប

អង្គការវីវើល ជីវីស៊ី បានចុះទៅពិនិត្យផ្ទាល់ និងសិក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួល អាកាសធាតុទៅលើសហគមន៍។ នៅខេត្តសៀមរាបក្រុមការងារអង្គការវីវើល ជីវីស៊ី បានសហការជាមួយផលិតករភាពយន្តជនជាតិស្វីសលោករ៉ូមែន។ នៅក្នុងខ្សែភាព យន្តខ្លីរឿង“ រង់ចាំភ្លៀង” លោករ៉ូមែនពណ៌នាអំពីស្ថានភាពលំបាករបស់ សហគមន៍ ដែលរស់នៅតាមច្រាំងនៃបឹងទន្លេសាប ដែលជាបឹងទឹកសាបធំជាងគេនៅអាស៊ី អាគ្នេយ៍ និងជាតំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលរបស់អង្គការយូណេស្កូ។

បឹងនេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើភ្លៀងមូសុងប្រចាំឆ្នាំ និងការហូរបញ្ច្រាសនៃ ទន្លេសាបដែលជន់លិចដោយទឹកទន្លេមេគង្គ។ សូមអរគុណចំពោះអំណោយផលនេះ ដែលបរិមាណនៃបឹងហូរពេញមួយឆ្នាំ គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នៅរដូវវស្សានៅចុង ខែកញ្ញា និងខែតុលាវាពង្រីក ១០ ដង ហើយត្រីចាប់ផ្តើមឡើងចុះតាមរដូវ និងការ តាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សដែលពឹងផ្អែកលើវា។

ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះបឹង និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលនៅជុំវិញបានរងសម្ពាធ ពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការប្រែប្រួលអាកាស ធាតុ ដែលជះឥទ្ធិពល ដល់របៀបរស់នៅបែបធម្មជាតិនៅលើបឹង។

លោកចែម អឿន និងគ្រួសាររស់នៅលើបឹងនេះជានិច្ច។ អ្នកនេសាទកត់សម្គាល់ ពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុទៅលើតំបន់ជុំវិញរបស់គាត់។ “ អាកាស ធាតុប្រែប្រួលហើយព្រៃឈើកំពុងបាត់បង់។ ដោយសារយើងមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់ ត្រីនឹងមិនបង្កាត់ពូជនិងពងបានទេ” ។ គាត់ពន្យល់។

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះវាកាន់តែពិបាកក្នុងការចិញ្ចឹមគ្រួសាររបស់គាត់ហើយគាត់ស្វែងរកជម្រើសផ្សេងពីការនេសាទ។ ពេលខ្លះយើងត្រូវទិញត្រី ពីផ្សារ។ សមាជិកគ្រួសារតែងតែធ្វើចំណាកស្រុកទៅ ប្រទេសថៃឬទៅខេត្តផ្សេង ទៀត។ ពួកគេបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ដោយចាប់ផ្តើមដាំម្ទេស។ ទោះយ៉ាងណា ឆ្នាំនេះដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយពេល ពួកគេអាចប្រមូលផលបាន តិច តួច។ ទន្ទឹមនឹងនេះការធ្វើចំណាកស្រុកមិនមែនជាជម្រើសដែលអាចធ្វើទៅបាន ដោយសារការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ ១៩ ។

ចំណាកស្រុករកការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថា ភាពងាយរងគ្រោះរបស់កម្ពុជាភាគច្រើន ដោយ សារសមត្ថភាពសម្របខ្លួនទាប។ លោកមុំ សុខចា នាយកប្រតិបត្តិរបស់អង្គការ ជំនួយផ្នែកច្បាប់សម្រាប់កុមារ និងស្ត្រី ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយ ជាអង្គការដៃគូរបស់អង្គការវីវើល បានមានប្រសាសន៍ថា “ មនុស្សជាច្រើនជ្រើស រើសការធ្វើចំណាកស្រុកជាដំណោះស្រាយ”។ ក្នុងចំណោមកត្តាជម្រុញការធ្វើចំណាក ស្រុក អ្នកជំនាញរៀបរាប់ថា៖ ភាពក្រីក្រ កង្វះឱកាសការងារ ជំពាក់បំណុល និងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ។

កសិករជារឿយៗមិនមានថវិកាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើកសិកម្មនៅលើដីកម្មសិទ្ធិជាលក្ខណៈគ្រួសាររបស់ពួកគេទេ ដូច្នេះពួកគេត្រូវប្រាក់កម្ចីពីស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ឬអ្នក ផ្តល់ប្រាក់កម្ចីឯកជន។ នៅពេលពួកគេជំពាក់បំណុលគេ ពួកគេស្វែងរកការងារ ដែលមាននៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលគ្មានការងារធ្វើ ជម្រើសមួយ ទៀតគឺធ្វើចំណាកស្រុកទៅតំបន់ ឬខេត្តផ្សេងទៀត” ។

លោកមុំ សុខចារបានបន្ថែមថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏ដើរតួនៅក្នុងនោះដែរ។ ផលប៉ះពាល់នៃគ្រោះធម្មជាតិជំរុញឱ្យប្រជាជនធ្វើចំណាកស្រុក។ កសិករពឹងផ្អែក លើវិស័យកសិកម្ម ទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកភ្លៀងតិចជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ សម្រាប់ពួកគេ ហើយពួកគេត្រូវតែស្វែងរកដំណោះស្រាយដើម្បី ធានាការរស់នៅ របស់ពួកគេ”។ គោលដៅនៃការធ្វើចំណាកស្រុកក្នុងប្រទេស គឺទីក្រុងភ្នំពេញជា មជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច ឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម បន្ទាប់មកគឺក្រុងព្រះសីហនុ ដែលមានកំពង់ផែអន្តរជាតិ និងការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងក្រុងសៀមរាប ដែលជាទីក្រុងទេសចរណ៍។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិតសៀកសុផាតបន្ថែមថា “ប្រសិនបើការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅ តែបន្តកើតមាន ការធ្វើចំណាកស្រុកដើម្បីស្វែងរកការងារនឹងកើនឡើង”។ ផែន ការយុទ្ធសាស្រ្តឆ្នាំ ២០១៩ ដល់ឆ្នាំ២០២៣ របស់ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាល វិជ្ជាជីវៈ បង្ហាញថាចំនួនការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកើនឡើង ១.៣ លាននៅ ចន្លោះឆ្នាំ២០១៣ ដល់ឆ្នាំ២០១៨។ ការងារភាគច្រើនគឺនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម គណនេយ្យចំនួន៦៩.៨% ក្នុងចំណោមការងារសរុបដែលមាន។ វិស័យដែលបង្កើត ការងារច្រើនបំផុតគឺ វិស័យសំណង់ ដែលមានមនុស្សធ្វើការ ៧៨០០០ ក្នុងមួយឆ្នាំ កើនឡើង ១២.៩%។ វិស័យវាយនភណ្ឌ វិស័យកាត់ដេរ និងវិស័យស្បែកជើង មានអ្នកធ្វើការ ៧៣០០០ នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលកើនឡើង ៨.៥%។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ដែរ ការងារក្នុងវិស័យកសិកម្មថយចុះ ៤៨.២%។

ផលវិបាករបស់អ្នកចំណូលថ្មីទៅទីក្រុងភ្នំពេញ

កសិករបោះបង់ចោលស្រែចម្ការរបស់ពួកគេ ដើម្បីទៅរកការងារធ្វើនៅទីក្រុង ជាញឹកញាប់ ប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាព ដែលបណ្តាលមកពីការពុលបរិយាកាស លក្ខណ្ឌរស់នៅមិនល្អ របបអាហារខ្សោះជីវជាតិ ដោយសារតែម្ហូបអាហារឡើងថ្លៃ។ លើសពីនេះទៅទៀត កង្វះឱកាសស្និតស្នាល ឬសុវត្ថិភាពហិរញ្ញវត្ថុនឹងបង្កើនការធ្វើចំណាកស្រុក។ 

“ទីក្រុងភ្នំពេញនឹងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការឡើងកម្តៅខ្ពស់នាពេលអនាគត។ យើងមានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ជាច្រើន មានយានយន្តជាច្រើនដូចនៅទីក្រុង បាងកក ដែរ” បណ្ឌិតសៀក សុផាត បានពន្យល់។ 

ប្រភេទការងាររបស់ពលករចំណាកស្រុក ដែលតែងតែធ្វើការខាងក្រៅ ឬនៅក្នុង បណ្តុំរោងចក្រ ធ្វើការងារលើសម៉ោងហួសប្រមាណ និងការឡើងកម្តៅនឹងកាន់តែ ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ពលកររយៈពេលវែង លោកផុន ពិន ជាកម្មករសំណង់ ចំណាកស្រុកដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ត្រូវបានសម្ភាសន៍នៅក្នុង គម្រោងភាពយន្តខ្លីលើកទី២ ដោយអង្គការវីវើល ជីវីស៊ី មើលឃើញផលប៉ះពាល់រួច ទៅហើយ។ នៅពេលអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងយើងត្រូវចំនាយលុយ សម្រាប់ទិញទឹកផឹក និងអាហារញ៉ាំ។ យើងក៏ត្រូវការស្រោមដៃ មួក និងស្បែកជើងនៅពេលធ្វើការ ផងដែរ។ នៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់យើងត្រូវបានគេតម្រូវ ឱ្យឈប់ធ្វើការប៉ុន្តែមិន មានប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់យើងទេនៅពេលយើងសំរាក” ។

អ្នកស្រីលុយ សុគុន្ធា ដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅទីក្រុងភ្នំពេញនៅឆ្នាំ ២០០៤ ហើយប ច្ចុប្បន្នធ្វើការជាកម្មកររោងចក្រ បានកត់សម្គាល់ថាសុខភាពរបស់នាងកាន់តែលំ បាក។  “ទីក្រុងអាប់អួរខ្លាំងណាស់ គ្មានខ្យល់បរិសុទ្ធទេ”។ នាងបានបន្ថែមថា “ខ្ញុំឈឺច្រើនណាស់ ហើយផ្តាយរៀងរាល់ខែ”។

ដំណើរឆ្ពោះទៅមុខ

លោកបណ្ឌិតសៀក សុផាត បានលើកឡើងថា “ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុគឺបញ្ហាតំបន់ និងសកលលោក វាមិនមែនមានតែនៅប្រទេស កម្ពុជាទេ”។ 

ដរាបណាពិភពលោកមិនកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅក្នុងបរិយាកាសទេ ការប្រែ ប្រួលអាកាសធាតុនឹងនៅតែបន្ត។ ហើយនៅពេលបរិយាកាសមិនអាចទប់ទល់បាន វានឹងប៉ះពាល់ ដល់យើងទាំងអស់គ្នា។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលទោះបីជា ប្រទេសកម្ពុជាមិនមានឧស្សាហកម្មខ្ពស់ក៏ដោយក៏វាត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែរ” ។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានណែនាំថា ខណៈពេលដែលការរួមចំណែករបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយការ ប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែលត្រឹមត្រូវ វិធីសាស្រ្តដែលមាន លក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ និងសិទិ្ធជាមូលដ្ឋានដែលអនុគ្រោះដល់ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ ចំពោះការអន្តរាគមន៍ដែលផ្អែកលើតម្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ទាំងនេះរួមបញ្ចូល ទាំងការកសាងមូលធនសង្គម ការពង្រឹងភាពធន់របស់សហគមន៍ និងការបង្កើន ការសិក្សារួមគ្នាក្នុងចំណោមពលករចំណាកស្រុក។

សម្រាប់ព័ត៌មានបម្ថែមអំពីសកម្មភាពរបស់អង្គការវីវើល ជីវីសុំ ស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាស ធាតុ សូមមើលគេហទំព័រ https://www.weworld.it/en/.